Tüberküloz hastalığı nedir ?
Tüberküloz hastalığı , ‘mycobacterium tuberculosis’ isimli bir mikrobun oluşturduğu enfeksiyon hastalığıdır.
Tüberküloz hangi organlarda hastalık yapar ?
Tüberküloz , en çok akciğerlerde olmak üzere vücudumuzdaki tüm organlarda hastalık yapabilir. Eğer tedavi edilmezse, hastalanan organlarda ağır tahribat yaparak bu organların çalışmasını bozar ve ölüme neden olabilir.
Tüberküloz nasıl bulaşır ?
Tüberküloz mikrobunun kaynağı, tedavi görmemiş , aktif akciğer veya gırtlak veremi olan hastalardır. Bu hastaların öksürmesi, hapşırması, konuşması ile mikroplar çevre havaya saçılır. Sağlıklı kişilerde havaya saçılmış bu mikropları nefesleriyle alırlar. Bulaşma için genellikle verem hastası bir kişi ile uzun süre birlikte yaşamak gereklidir. En çok hastanın aynı evde yaşadığı kişiler ve yakın çalışma arkadaşlarına bulaşma olmaktadır. Çatal, kaşık, tabak, bardak, giysi gibi eşyalarla bulaşma olmaz.
Kimler tüberküloz hastası olur ?
Dünyadaki tüm ulusların insanlarında, zengin-yoksul, kadın-erkek, çocukgenç-yaşlı herkeste tüberküloz hastalığı gelişebilir. Vücuda giren verem mikropları aktif hale geçerse tüberküloz hastalığı oluşur. Mikropların vücuda girdikten sonra hastalık yapma süresi mikrobun hastalık yapma gücüne, alınan mikrop sayısına ve vücut direncinin durumuna göre değişmektedir. Özellikle; uyuşturucu ilaç kullanımı, alkol ve sigara bağımlılığı AIDS hastaları şeker hastalığı, böbrek hastalığı olması bazı kanserler , kanser tedavisini uygulananlar akciğerlerinde madenci hastalığı olanlar düşük kilolu olmak gibi vücut direncini azaltacak durumlarda, vücut savunması mikroplarla baş edemez ve tüberküloz hastalığı gelişimine yol açılabilir.
Tüberküloz hastalığının belirtileri nelerdir ?
Eğer sizde tüberküloz hastalığı varsa ; kendinizi halsiz hissedersiniz iştahınız yoktur kilo düşmeye başlamışsınızdır ateşiniz vardır geceleri terliyorsunuzdur bu bulguların hepsi veya birkaçı son birkaç haftadır varsa tüberkülozdan şüphelenilmelidir. Eğer tüberküloz hastalığı akciğerlerdeyse; iki haftadan uzun süren öksürük, balgam çıkarma, kan tükürme, özellikle öksürürken olan göğüs ağrısı, şikayetlerinin bir veya birkaçı sizi rahatsız edecektir. Bu durumda da akciğer tüberkülozundan şüphelenilmelidir. Vücudun başka organlarında tüberküloz hastalığı varsa farklı belirtilerde görülebilir.
Şikayetlerim tüberküloza benziyor ne yapmalıyım ?
Şikayetler genellikle hafif başlar ve yavaş ilerler. Eğer doktora başvuru gecikirse hastalık akciğer ya da tutulan diğer organlarda ileri derecede tahribat yapar. Aynı zamanda çevreye mikrop saçmayı sürdüreceğinden özellikle aile bireyleri ve yakın arkadaşlarının da hastalığa yakalanmasına neden olabilir. Bu nedenle özellikle öksürük ve diğer şikayetleri olan kişilerin gecikmeden verem savaş dispanseri ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurmaları gerekir.
Tüberküloz hastalığının tanısı nasıl konulur ?
Tüberküloz tanısı, balgamda verem mikrobunun gösterilmesi ile konulur. Hastanın şikayetleri ve akciğer film bulguları hastalıktan şüphelenmeyi sağlar. Şüphelenilen hastadan alınan balgam ya da nadiren diğer örneklerden verem mikrobunun gösterilmesi ile tanı konulur.
Tüberküloz hastalığı tedavi edilebilir mi ?
Kesinlikle evet. Tüberküloz tedavisinde kullanılan çok güçlü ve tüberküloza özgü ilaçlar vardır. Ancak verem mikrobu da çok güçlüdür. Bu nedenle tedavi süresi en az altı aydır ve ilaçlar kesinlikle düzenli kullanılarak, tedavi aksatılmamalıdır. Bazı özel durumlarda ilaçları kullanma sürenizi doktorunuz uzatabilir.
Tedavi sırasında nelere dikkat edilmelidir ?
İstirahat, özel beslenme, dağ havası gibi uygulamaların önemli olmadığı gösterilmiştir. En önemli konu tüberküloz ilaçlarının tam ve düzenli kullanılmasıdır. Bu uygulanırsa hastaların hemen hepsi başarıyla tedavi edilmektedir. Hastanın iyileşmesini sağlayan tedavi, aynı zamanda hastalığın bulaşmasını da önleyerek yeni hastaların ortaya çıkmasını önlemektedir. Kötü tedavi ile, yani ilaçların tam ve düzenli kullanılmadığı ya da tedavinin erken kesildiği durumlarda hastalık ilerler, mikrop ilaçlara direnç kazanır, tedavi çok zorlaşır ve hastalığın yeni kişilere bulaşması devam eder.
Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) / Video Gözetimli Tedavi (VGT) nedir?
DGT, hastaların her doz ilacı bu konuda eğitim almış ve denetlenen bir kişi tarafından içirilmesidir. Eğer bu işlem, hastanın ilacını içerken bir sağlık çalışanına elektronik ortamda görüntülü bağlanması veya ilacını içtiği anı kaydedip video göndermesi şeklinde yapılırsa VGT olarak adlandırılır.
Neden buna gerek vardır ?
Hava yolu ile olan verem bulaşmasının önlenmesinde yapılması gereken en önemli şey hastaların tedavisidir. Hastaların bir kısmı, en az 6 ay sürmesi gereken tedaviyi düzenli sürdürememektedirler. Hangi hastanın tedaviyi yarım bırakacağı ya da düzensiz kullanacağını öngörmek de olanaksızdır. Bu nedenle, her bir hastanın tedavisini düzenli bir şekilde yapmak ve tamamlamak için doğrudan gözetimli tedavi gereklidir. DGT / VGT , hastanın iyileşmesini garantilediği için, hasta için iyidir; bulaşmayı durdurduğu için de toplum için iyidir.
Tüberkülozdan korunma nasıl olur ?
Tüberkülozdan korunmadaki en önemli faktör , hasta kişilerin tedavilerini tam ve düzenli yapmalarını sağlamaktır. Bu sayede hastalığın bulaşması önlenerek yeni hastaların ortaya çıkışı azaltılabilir.
Tüberkülozdan korunmada ilaç kullanılabilir mi ?
Hasta yakınlarına ve tüberküloz gelişme riski yüksek olan kişilere belli kurallar içerisinde, göğüs hastalıkları uzmanları veya verem savaş dispanseri tarafından koruyucu ilaç tedavisi verilebilir.
Tüberkülozdan korunmada BCG aşısının önemi nedir ?
BCG aşısı, çocuklardaki yaygın (miliyer) tüberkülozdan ve beyin zarını tutan (menenjit) tüberkülozdan korunmada önemlidir. Erişkin yaş grubundaki kişilerde gelişen hastalık için koruyucu değildir.
Ailemde / yakın arkadaşımda / iş arkadaşımda tüberküloz hastalığı var ne yapmalıyım?
Mutlaka verem savaş dispanserine giderek tüberküloz hastalığı açısından inceleme yapılması ve gerekiyorsa koruyucu tedavi kullanmanız gerekmektedir.